Улуттук коргоо министри Яшар Гүлер 1980-жылдарга чейин коргонуу өнөр жайында негизинен тетик жеткирүүчү болгон Түркия азыр президент Режеп Таййип Эрдогандын көрөгөч жетекчилиги астында жүргүзүлгөн чечкиндүү саясат жана туура инвестициялардан улам өз системаларын долбоорлогон, чыгарган жана экспорттогон өлкөгө айланганын билдирди. Ал: «Бул өнүгүү көз карашы менен заманбап технологиялар менен жабдылган кургактагы платформаларыбыз талаада жогорку мобилдүүлүктү көрсөтүшөт, ал эми деңиздерибизде улуттук кемелерибиз жана капитансыз деңиз унааларыбыз менен укуктарыбыз жана кызыкчылыктарыбыз чечкиндүү корголот»,-деп кошумчалады.

Гүлер бул сөздөрдү Стамбул жарманке борборунда өткөн SAHA 2026 Эл аралык коргонуу, авиация жана космос өнөр жайы жарманкесинин ачылыш аземинде айтты.

Министр Гүлер Президенттиктин колдоосу астында жана Улуттук коргоо министрлигинин, тиешелүү министрликтердин жана мекемелердин салымы менен уюштурулган жарманке коргонуу өнөр жайынын Түркиядагы жана Европадагы эң ири өнөр жай кластерлеринин бири катары жеткен жогорку деңгээлди ачык көрсөтүп турганын билдирди. Ал бул жагынан жарманке жогорку сапаттагы жолугушуулар, эл аралык панелдер жана көрөгөч өнүмдөрдү чыгаруу аркылуу коргонуу өнөр жайынын экосистемасындагы стратегиялык кызматташтыкты бекемдеген өзгөчө уникалдуу платформа экенин кошумчалады.

 Министр Гүлер андан ары жарманкеде түзүлгөн байланыштарды жана кол коюлган келишимдерди жана өз ара түшүнүшүү меморандумдарын жөн гана коммерциялык кадамдар эмес, ошондой эле жаңы жана бекем өнөктөштүккө жол ача турган тарыхый этаптар деп эсептей турганын билдирди.

Гүлер глобалдык коопсуздук чөйрөсү барган сайын белгисиз болуп баратканын жана көптөгөн аймактарда бир эле учурда чыр-чатактар ​​жана согуштар болуп жаткан сезимтал мезгилден өтүп жатканыбызды белгиледи. Ал: «Жакында эле күбө болгон жана биздин аймакка түздөн-түз таасир эткен Орусия-Украина согушу менен АКШ, Израиль жана Ирандын ортосундагы согуш аймактык жана глобалдык коопсуздук архитектурасына терең таасирин тийгизди. Бул акыркы чыр-чатактар ​​жана согуштар бизге коопсуздук доктринасы боюнча абдан маанилүү маалыматтарды берет, ошол эле учурда биздин жоопкерчиликтерибизди жогорулатат», - деди.

Гүлер бул башаламан шартта баатыр Түрк куралдуу күчтөрү бардык кырдаалдарды кылдат жана ар тараптуу көзөмөлдөп, коргонууну жана коопсуздукту камсыз кылуу үчүн эч кандай мүмкүнчүлүктү көз жаздымда калтырбай, бардык зарыл чараларды чечкиндүү көрүп жатканын баса белгиледи.

«Түркиянын коргонуу өнөр жайынын чыныгы революциясы биздин согуш доктринасын кайра жазып жаткан учкучсуз учуучу аппараттарыбыз менен ишке ашты»

 Гүлер бул оор мезгилде учурдагы аскердик ишмердүүлүккө гана көңүл буруу жетишсиз экени жана учурдагы кырдаал дүйнөлүк коопсуздук архитектурасын, сестентүү тең салмактуулугун жана аскердик доктриналарды кайра калыптандыруу мүмкүнчүлүгүнө ээ экени айдан ачык болуп турганын билдирди.

Министр Гүлер заманбап согуш доктринасын эң алдыңкы согуш технологиялары менен айкалыштырган бул жаңы муундагы концепция дайыма даяр жана натыйжалуу армиянын, ошондой эле бул армияны колдоо үчүн күчтүү жана туруктуу коргонуу өнөр жайынын экосистемасынын канчалык маанилүү экенин далилдей турганын билдирди жана сөзүн мындайча улантты:

«Жогоруда айтылгандардан тышкары, дүйнөдө согуш доктринасын кайра жазып жаткан жана асмандын жаңы кожоюндары болгон учкучсуз учуучу аппараттарыбыз менен түрк коргонуу өнөр жайынын чыныгы чоң революциясы ишке ашты. Бүгүнкү күндө биздин учкучсуз учуучу аппараттар (УУА), куралдуу учкучсуз учуучу аппараттар (КУУА) жана стратегиялык деңгээлдеги чабуулчу учкучсуз учуучу аппараттар (ЧУУА) технологиялары жабдылган жасалма интеллекти, так сокку уруу мүмкүнчүлүгү жана жогорку бийиктиктен учуу жөндөмдөрү менен глобалдык масштабда таасир калтырды жана өзгөчө түрк инженериясы эмнеге жетише аларын бүткүл дүйнөгө эң таң калыштуу түрдө көрсөттү».

Учкучсуз системаларда жеткен бул өзгөчө деңгээл аларды абадан коргонуу стратегияларында алда канча өнүккөн этапка алып келгенин айткан Гүлер: «Асман мекенибизди коргоо эркибиздин эң так чагылдырылышы болгон «Болот купол» интеграцияланган абадан коргонуу системабыз да ушул стратегиялык ой жүгүртүүнү чагылдырат. Абадан коргонуу системаларыбыз бири-бири менен толук шайкештикте иштей турган бул түзүлүш, Түркиянын технологиянын багытын аныктаган актер болууга карай ишенимдүү түрдө өнүгүп жатканынын далили», - деди.

«Түркия өзүнүн өнөктөштөрүнө курал системаларын гана эмес, технологияны жана туруктуу коопсуздук экономикасын да сунуштайт»

Улуттук коргоо министри Гүлер түрк коргонуу өнөр жайынын өнүмдөрү каталогдордо гана эмес, дүйнөдөгү эң татаал чыр-чатак аймактарында да өзүн далилдегенин баса белгилеп: «НАТО стандарттарына ылайык иштелип чыккан биздин улуттук так башкарылуучу ок-дарыларыбыз чет элдик аналогдорго салыштырмалуу арзан баасы менен армиялардын аскердик мүмкүнчүлүктөрүнө түздөн-түз таасир этет. Экономикалык чыгымдар асимметриялык куралга айланган бул доордо Түркия өзүнүн өнөктөштөрүнө курал системаларын гана эмес, технологияны жана туруктуу коопсуздук экономикасын да сунуштайт. Мен бул чоң трансформация Түркиянын жаңы муундагы согуш концепцияларын калыптандыруучу стратегиялык борборго айланышына алып келгенин сыймыктануу менен айтышым керек. Бир кезде биз чектелүү деңгээлде гана ээрчий алган технологияларда биз азыр бизге таандык интеллектуалдык менчик укуктары менен оригиналдуу жана жогорку кошумча нарктагы чечимдерди иштеп чыгып жатабыз», - деди.

 Гүлер SAHA сыяктуу платформалар бул оригиналдуу чечимдердин эл аралык рынокто өзүнүн татыктуу ордун табуусуна жана стратегиялык өнөктөштүктөрдү түзүүгө уникалдуу негиз түзөрүн белгилеп, бүткүл дүйнө суктанган бул деңгээлге жетүү баалуу коргонуу өнөр жай компанияларынын, башкача айтканда, менеджерлерден жумушчуларга, инженерлерден техниктерге чейин бүтүндөй түрк коргонуу өнөр жай үй-бүлөсүнүн чоң аракеттеринин аркасында мүмкүн экенин кошумчалады.

Гүлер бул тармактагы алдыңкы технологияларды колдонгон илимий-изилдөө жана иштеп чыгуу иш-чаралары, ошондой эле ата мекендик өндүрүшкө жана квалификациялуу жумушчу күчүнө инвестициялар аларды жогорку деңгээлге көтөрүп, экономикалык өнүгүүнү да бекемдей турганын белгилеп, мындай деди: «Коргонуу тармагында жетишкен жогорку технологиялык топтоо биздин баатыр армиябызга жана өлкөбүздүн коргонуусуна уникалдуу салым кошуп гана тим болбостон, транспорттон энергетикага, саламаттыкты сактоодон киберкоопсуздукка чейин көптөгөн тармактарда улуттук мүмкүнчүлүктөрүбүздү жогорулатат».

«Бул доордо бир орунда туруу артта калуу дегенди билдирерин унутпаш керек»

Гүлер жетишилген бул өзгөчө деңгээл мактоого татырлык болсо да, бул жетишсиз экенин, анткени биз атаандаштык доорунда жашап жатабыз жана бул атаандаштык технологияларды өнүктүрүү жана муктаждыктарды диверсификациялоодон улам тынымсыз өсүп жатканын түшүндүрдү. Ал бул аң-сезим менен алар ар дайым өздөрүн өркүндөтүп, андан ары жетүү максатында ишин жогорулаган темп менен улантышы керектигин билдирди.

Министр Гүлер туруктуу коргонуу күчү жөн гана технологияга ээ болуу эмес, керек болгондо ал технологияны көп санда жайгаштыра алуу экенин айтып, мындай деп кошумчалады:

«Ошондуктан, түрк коргонуу өнөр жайы өзүнүн массалык өндүрүш кубаттуулугун союздаштарынын муктаждыктарын канааттандыруу үчүн жетиштүү деңгээлде сактап, муну мобилизациялык ийкемдүүлүк менен айкалыштыруу аракеттерин тездетиши керек. Бул доордо бир орунда туруу артта калуу дегенди билдирерин унутпаш керек. Ошондуктан, асимметриялык коркунучтарга даяр болуу үчүн, биз учкучсуз учуучу аппараттар жана куралдуу учкучсуз учуучу аппараттар технологиялары, автономдуу деңиз жана кургактык платформалары, космос жана кибер согуш электрондук согушу жаатындагы мүмкүнчүлүктөрүбүздү мүмкүн болушунча тезирээк жогорку деңгээлге көтөрүү боюнча аракеттерибизди күчөтүшүбүз керек. Чындыгында, бүгүнкү жана эртеңки дүйнөдө күч борбору технологияны пионердик жол менен өндүрүп, жаңы ойлоп табууларды жараткандар болот».

Гүлер бул тууралуу маалымдуулук менен, ушул убакка чейин жасап келгендей, бардык кызыкдар тараптар, айрыкча Коргонуу өнөр жайынын төрагалыгы менен бирге таасирдүү, натыйжалуу жана координацияланган иштерин уланта тургандыктарын жана Түркиянын армиясы жана коргонуу өнөр жайы канчалык күчтүү болсо, келечеги ошончолук коопсуз болорун, ошентип, өз чек араларынын ичинде гана эмес, аймактык жана глобалдык тынчтыкты бекемдөөнүн эң маанилүү элементтеринин бири бойдон кала берерин билдирди.