Тышкы иштер министри Хакан Фидан Азиядагы өз ара аракеттенүү жана ишеним чаралары боюнча кеңешменин (CICA) жетинчи саммитинин алдында Азербайжандын борбору Бакуга келди.
CICAнын учурдагы төрагасы Азербайжан тарабынан өткөрүлүп жаткан саммитке мүчө мамлекеттердин, байкоочу өлкөлөрдүн жана эл аралык уюмдардын өкүлдөрү аймактык байланышты, санариптештирүүнү жана туруктуу өнүгүүнү чыңдоо үчүн чогулуп жатышат.
Саммитте Баку декларациясы кабыл алынышы, эмгекти коргоо жана коопсуздук боюнча расмий алкак түзүлүшү жана Лаостун топко жаңы мүчө катары кошулганынын жарыяланышы күтүлүүдө.
Бейшемби күнү форумда сөз сүйлөй турган Фидан глобалдык кризистерди жана геосаясий кыйынчылыктарды чечүүдө консультацияга, консенсуска, өз ара ишенимге жана аймактыкты коргоого негизделген жамааттык чечимдердин зарылдыгын баса белгилейт; ал ошондой эле негизи БУУга байланышкан көп тараптуу дипломатияны сактоого чакырат.
Фидан ошондой эле Израилдин Газадагы уланып жаткан геноцидине токтолуп, мыйзамсыз конуштардын кеңейтилишин жана палестиналыктарга гуманитардык жардамга киргизилген катуу чектөөлөрдү айыптайт деп күтүлүүдө.
Институционалдык трансформация
Фидан Азия боюнча терең экономикалык интеграцияны жактап, Түркия колдогон «Ортоңку коридор» жана «Өнүгүү жолу» сыяктуу инфраструктуралык демилгелердин маанисин баса белгилейт.
Тышкы иштер министри континенттер аралык соода жолдорун бекемдөө үчүн Ортоңку коридорду Кытайдын «Бир алкак, бир жол» демилгеси менен шайкеш келтирүүнү колдойт.
Фидан жаңыдан пайда болуп жаткан технологиялар жаатында жасалма интеллектке багытталган санариптик эгемендүүлүктү коргогон адамга кызмат кылган мамилени кабыл алууга чакырат. Министр ошондой эле Түркиянын COP31дин келечектеги кожоюну жана төрагасы катары климаттын өзгөрүшүнө болгон милдеттенмелерин кайталайт.
Диалогдук платформа катары түзүлгөн CICA Азия аймагынын болжол менен 90 пайызын жана дүйнө калкынын жарымынан көбүн камтыган 28 мүчө мамлекетти бириктирет.
Азербайжан 2024–2026-жылдардагы төрагалыгы учурунда CICAны толук кандуу эл аралык уюмга айландыруу процессин жетектеп келет.
Түркия Азиядагы өз ара аракеттенүү жана ишеним чаралары боюнча кеңешинин (CICA) негиздөөчү мүчөсү жана 2010-жылдан 2014-жылга чейин уюмдун төрагасы катары аскердик-саясий кызматташтык, терроризмге каршы күрөшүү жана соода сыяктуу негизги институционалдык тармактарда координациялоочу ролду аткарган.
