Америка Кошмо Штаттары Иран менен тынчтык сүйлөшүүлөрү Пакистанда өтөт деген ишенимин билдирди, ал эми Ирандын жогорку даражалуу расмий өкүлү Тегеран катышууну карап жатканын билдирди. Бирок, ок атышууну токтотуу мөөнөтү аяктап калгандыктан, олуттуу тоскоолдуктар жана белгисиздиктер сакталып калууда.

АКШнын президенти Дональд Трамп мунай бааларынын андан ары өсүшүнө жана фондулук рыноктогу шокторго жол бербеген келишим түзгүсү келет, бирок Ирандын өзөктүк куралды иштеп чыгуу мүмкүнчүлүгү жок деп ырастайт.

Тегеран Ормуз кысыгын көзөмөлдөөсүн согушка кайтууга жол бербөөчү, санкцияларды жумшартуучу, бирок анын өзөктүк программасына тоскоол болбогон келишимди камсыз кылуу үчүн көзүр катары колдонууга үмүттөнөт.

Рейтер агенттигине берген маегинде Ирандын расмий өкүлү мурда сүйлөшүүлөрдөн баш тартканы менен, Тегеран катышууну «оң карап жатканын», бирок азырынча эч кандай чечим кабыл алына электигин баса белгиледи.

Сүйлөшүүлөргө катышкан Пакистандын булагы шаршемби күнү сүйлөшүүлөрдү кайра баштоого түрткү бар экенин жана эгерде макулдашууга жетишилсе, Трамп жеке же онлайн катыша аларын билдирди. «Иштер алдыга жылып жатат жана сүйлөшүүлөр эртеңки күнгө пландаштырылууда», - деди шейшемби күнү атын атагысы келбеген булак. 

Мунай баалары сүйлөшүүлөргө болгон оптимизмдин натыйжасында төмөндөдү

Шейшемби күнү эртең мененки Азия соодасында мунай баалары төмөндөп, акциялар кайрадан көтөрүлдү, АКШ менен Ирандын ортосундагы тынчтык сүйлөшүүлөрү ушул аптада кайра башталат деген күтүүлөргө байланыштуу. Дүйшөмбү күнкү соодада сүйлөшүүлөргө байланыштуу күмөн саноолордон улам мунай баалары болжол менен 6 пайызга жогорулады.

Brent чийки мунайынын фьючерстери 54 центке же 0,6 пайызга төмөндөп, бир баррелине 94,94 долларды түздү, ал эми АКШнын Батыш Техас аралык мунайынын (WTI) бир баррели 1,11 долларга же 1,2 пайызга төмөндөп, 88,50 долларды түздү.

Бирок, чыңалуу жогору бойдон калууда; Ирандын тышкы иштер министрлиги шейшемби күнү АКШны дем алыш күндөрү Ирандын Туска коммерциялык кемесине «кол салуу» деп атаган окуя үчүн айыптап, кемени, анын экипажын жана алардын үй-бүлөлөрүн тез арада бошотууну талап кылды.

Ирандын мамлекеттик маалымат каражаттарынын маалыматы боюнча, министрлик: «Иран өзүнүн улуттук кызыкчылыктарын жана коопсуздугун коргоо, ошондой эле жарандарынын укуктарын жана кадыр-баркын коргоо үчүн бардык мүмкүнчүлүктөрүн колдонот... АКШ аймактагы чыңалуунун күчөшү үчүн толугу менен жооптуу болот», - деп билдирди. 

Деңиз коопсуздугу булактары дүйшөмбү күнү кемеде Вашингтон аскердик максаттарда колдонулушу мүмкүн деп эсептеген «кош колдонулуучу» материалдар болушу мүмкүн экенин билдиришти. АКШнын Борбордук командачылыгы (CENTCOM) Туска экипажы алты саат бою кайталанган эскертүүлөрдү этибарга албай, кеме АКШнын блокадасын бузганын билдирди.

Ирандын чийки мунайынын ири сатып алуучу өлкөсү Кытай «мажбурлап басып алуу» боюнча тынчсыздануусун билдирди.

Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи дүйшөмбү күнү Вашингтондун ок атышууну токтотуу келишимин бузушу дипломатиялык процесстеги эң чоң тоскоолдук болгонун билдирди, ал эми башкы сүйлөшүүчү Мухаммуд Багер Галибаф Трампты Ирандын портторуна блокада коюу менен кысымды күчөттү деп айыптады. Галибаф Трамптын «сүйлөшүү үстөлүн багынып берүү үстөлүнө айландырууга» аракет кылып жаңылганын айтып, Иран коркунуч астында сүйлөшүүдөн баш тартканын кошумчалады.

Дүйшөмбү күнү Джон Фредерикс медиа тармагында сүйлөгөн Трамп Иран сүйлөшө турганын, бирок Вашингтон Тегерандын өзөктүк куралды иштеп чыгуусуна жол бербей турганын кайталады. «Алар сүйлөшүшөт жана алар адилеттүү келишим түзүшөт деп үмүттөнөбүз, алар өз өлкөсүн кайра калыбына келтиришет; бирок алар муну жасаганда, алардын өзөктүк куралы болбойт», - деди Трамп.

 АКШ эки жумалык ок ​​атышууну токтотуу качан аяктаарын так айткан жок. Сүйлөшүүлөргө катышкан пакистандык булак ок атышууну токтотуу шаршемби күнү чыгыш убактысы боюнча саат 20:00дө (GMT боюнча түн ортосу же бейшемби күнү Иран убактысы боюнча таңкы 3:30) аяктаарын билдирди.

Пакистан сүйлөшүүлөргө даярданууда

Пакистан сүйлөшүүлөрдүн өткөрүлөбү же жокпу белгисиз болгонуна карабастан, сүйлөшүүлөрдү өткөрүүгө даярданып жатат. Расмий өкүлдөр Исламабад боюнча болжол менен 20 000 коопсуздук кызматкери жайгаштырылганын билдиришти.

АКШ булактарына шилтеме берген Axios дүйшөмбү күнкү билдирүүсүнө ылайык, АКШнын вице-президенти Ж.Д. Вэнс шейшемби күнү Иран менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү үчүн Пакистанга барат. Буга чейин Reuters агенттигине берген маегиндеги булак Вэнстин буга чейин эле жолдо экени тууралуу маалыматтарды четке кагып, дүйшөмбү күнү АКШда экенин билдирген.

Жекшемби күнү Трамп акыркы коркутууларын улантып, эгер Иран анын талаптарын четке какса, анда ал жердеги ар бир көпүрөнү жана электр станциясын талкалай турганын эскерткен. Иран өз кезегинде АКШ анын жарандык инфраструктурасына кол салса, Перс булуңундагы араб коңшуларындагы электр станцияларына жана тузсуздандыруу жайларына сокку урарын билдирди. 

Ак үйдүн басма сөз катчысы Каролин Ливитт Fox News каналынын "Hannity" программасында АКШ Иран менен келишимге жакындап калганын билдирди. Ливитт: "Аскердик операциянын ийгилиги жана Трамптын катаал сүйлөшүү стилинин аркасында биз келишимдин алдында турабыз. Эгер андай болбосо, президент башкы командачы катары дагы эле тартынбаган күчүн колдонуп жатат..." деп билдирди.