Кыргызстандын президенти Садыр Жапаров Казакстандын Түркстан шаарында Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев тарабынан өткөрүлгөн Түрк мамлекеттери уюмуна (ТМА) мүчө мамлекеттердин мамлекет башчыларынын бейрасмий саммитине катышты. Саммит "Жасалма интеллект жана санариптик өнүгүү" деген темада өттү.
Президент Токаевге казак элинин жылуу меймандостугу жана иш-чараны жогорку деңгээлде уюштургандыгы үчүн ыраазычылык билдирген Жапаров: "Жалпы тарыхыбыздын, маданиятыбыздын жана руханий мурасыбыздын символу болгон байыркы Түркстан шаары бүгүнкү талкуулар үчүн абдан жемиштүү платформа болоруна ишенем", - деди.
Жапаров: «Түрк мамлекеттер уюмунун ишмердүүлүгү Кыргызстан үчүн өзгөчө мааниге ээ. Уюмдун потенциалынын жана кадыр-баркынын өсүшү биздин достугубуздун жана биримдигибиздин күчүн ачык көрсөтүүдө», - деди.
"Жасалма интеллект жана санариптик өнүгүү" темасынын алкагында чогулушкандарын айткан Жапаров сөзүн төмөнкүчө улантты:":"Дүйнө терең өзгөрүүлөрдүн алдында турат. Технологиялар жашообузду канчалык тез өзгөртүп жатканы айдан ачык. Санариптик трансформация жана жасалма интеллект экономикага, билим берүүгө, саламаттыкты сактоого жана коомдук жашоонун бардык тармактарына таасирин тийгизүүдө. Бүгүнкү күндө атайын ресурстарды өнүктүрүү аймактар үчүн гана эмес, технология жана жасалма интеллект үчүн да жүрүп жатат. Ушунун негизинде Түрк мамлекеттери уюму өзүн геоэкономикалык жана технологиялык борбор катары көрсөтүүгө жакшы мүмкүнчүлүктөргө ээ".
Жапаров түрк географиясында жасалма интеллекттин жана санариптештирүүнүн өнүгүп жатышына кубанычтуу экенин билдирип: "Бул тармакта кызматташтыкты чыңдоо мезгили келди. Маалымат алмашуу жана технологиялык интеграциянын жардамы менен заманбап дүйнөнүн талаптарына жооп бере алабыз. Биргелешкен инновациялык потенциалыбыз жаңы экономикалык мүмкүнчүлүктөрдү жаратат жана аймакты глобалдык технологиялык борборго айландырат", — деди.
Санариптик мыйзам күчүнө кирди, калктын 80% онлайн кызматтарды колдонууда
Кыргызстандын жасалма интеллект, финансылык технологиялар жана санариптик трансформация тармагындагы жетишкендиктерине токтолгон Жапаров өлкөдөгү санариптик чөйрөнүн укуктук базасын аныктаган Кыргызстандын санариптик мыйзамы расмий түрдө 2026-жылы күчүнө киргенин айтты.
Мамлекеттик кызматтарды санариптештирүүдөгү тарыхый жетишкендиктерди белгилеген Жапаров: "Түндүк порталы (portal.tunduk.kg) аркылуу жарандар 195 мамлекеттик кызматты толугу менен онлайн режиминде ала алышат. Паспорттук процедуралардан баштап кыймылсыз мүлк жана унаа сатууга чейинки бардык бүтүмдөрдү үйдөн мобилдик телефон аркылуу оңой эле бүтүрүүгө болот. Порталды 16-75 жаштагы өлкөнүн калкынын 80% активдүү колдонууда", - деди.
Жапаров акыркы 5 жылда жарандарга сунушталган электрондук кызматтардын саны 67 миллионго жеткенин, бул кызматтардын 12 миллиондон ашыгы акыркы 4 айда гана ишке ашырылганын билдирди. Ошондой эле, санариптик интеграциянын тереңдигин көрсөткөн маалыматтар мамлекеттик мекемелердин электрондук транзакцияларынын көлөмү 5 миллиарддан ашканын, ал эми мамлекет менен бизнес дүйнөсүнүн ортосундагы транзакциялар 1,7 миллиарддан ашканын көрсөткөнүн билдирди.
Жапаров санариптик трансформация билим берүү тармагында да чагылдырылып, университеттерде жасалма интеллект, санариптик укук жана блокчейн технологиялары боюнча жаңы бакалавриат жана магистратура программаларын ишке киргизүүгө алып келгенин белгиледи.
Жапаров жасалма интеллект тармагын дүйнөлүк технологиялык тенденцияларга ылайык өнүктүрүү жана мамлекет, бизнес дүйнөсү жана илимий коомчулуктун ортосундагы координацияны камсыз кылуу үчүн Улуттук жасалма интеллектти өнүктүрүү кеңешин түзгөнүн айтты. "Учурда биз жасалма интеллект үчүн өзүнчө укуктук базаны жана инфраструктура тууралуу иштеп жатабыз. Өзгөчө инновациялык долбоорлор ишке ашырыла турган Улуттук жасалма интеллект борбору боюнча активдүү иштеп жатабыз", - деди.
Жапаров виртуалдык валюталар жана токендик активдер сыяктуу глобалдык каржылык өзгөрүүлөрдү кылдаттык менен байкап турганын, бул күчтүү санариптик жана интеллектуалдык инфраструктура менен каржылык технологиялар (FinTech) тармагында жаңы механизмдерди ишке ашырууга даярданып жатышканын билдирди.
Кыргызстанда жаңы санариптик каржылык ыкмаларды ишке ашыруу жана виртуалдык активдер секторун түзүү боюнча практикалык кадамдар жасалып жатканын, ошондой эле виртуалдык активдер секторун өнүктүрүү жана криптовалюталарды коопсуз колдонуу үчүн укуктук нормаларды түзүү максатында Президенттик аппараттын алдында улуттук кеңеш түзүлгөнүн белгиледи.
Жапаров эл аралык Chainalysis индексине ылайык, Кыргызстандын учурда криптовалюталарды кабыл алуу жана алар менен иштөө боюнча дүйнөдө 19-орунда турганын кошумчалады.
Кыргызстан менен Түркия кылмыштуулукка каршы күрөшүү боюнча жаңы санариптик система жана кеңеш түзүүдө
Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров Кыргызстан менен Түркия Түрк мамлекеттер уюмунун (ТМУ) алкагында кылмыштуулукка каршы күрөшүү максатында атайын кеңеш түзүүнү жана изделүүдө жүргөн адамдарды көзөмөлдөө менен ыкчам маалымат алмашууну камсыз кыла турган биргелешкен санариптик системаны ишке ашырууну караган келишим долбоорун иштеп чыгышканын билдирди. Жапаров аталган келишимге үстүбүздөгү жылдын сентябрь айында Астана шаарында өтө турган Түрк мамлекеттери уюмунун Ички иштер министрлеринин жыйынында кол коюу пландалып жатканын маалымдады.
Жапаров заманбап, комплекстүү жана интерактивдүү санариптик технологияларды колдонуу менен санариптик музей порталын түзүүнү сунуштады жана болжол менен бир жыл мурун Кыргызстан тарабынан демилгеленген электрондук кол тамгаларды өз ара таануу боюнча келишимдин долбоорун колдоону суранды.
Президент Жапаров 2026-жылы өтүүчү ФИФАнын Дүйнөлүк чемпионатына катышкан боордош өлкөлөр Түркия менен Өзбекстанды куттуктап, ийгилик каалады жана мүчө өлкөлөрдүн делегацияларын жана спортчуларын сентябрь айында Кыргызстан өткөрө турган "6-Дүйнөлүк көчмөндөр оюндарына" чакырды.
