Аракчи: «Иран Ормуз кысыгына байланыштуу шарттардан баш тартпайт».
Тегеран эгерде Вашингтон аймактык чыр-чатактарды токтотуу жана санкцияларды алып салуу сыяктуу шарттарын кабыл алса, бул стратегиялык суу жолу аркылуу өтүү 7 күндүн ичинде калыбына келтирилерин жарыялады.
Иран АКШнын президенти Дональд Трамптын Жакынкы Чыгыштагы согушту токтотууга багытталган сунушту четке какканына карабастан, Ормуз кысыгын кемелер үчүн кайра ачуу боюнча шарттарын бекем сактоодо.
Ирандын мамлекеттик IRIB телеканалынын маалыматы боюнча, тышкы иштер министри Аббас Аракчи Тегеран өз талаптарынан баш тартпай турганын билдирди. Аракчи бул шарттар аймактагы чыр-чатактарды токтотууну жана бир нече ай мурун бузулган ок атышууну токтотуу келишими боюнча милдеттенмелерди аткарууну камтыйт деп белгиледи.
Аракчи: «Биздин шарттарыбыз ачык жана Ормуз кысыгын кайра ачуу боюнча ар бир кадам ушул шарттардын аткарылышынан көз каранды. Биз алардан баш тартпайбыз. Биз эч качан дипломатияга же сүйлөшүүлөргө эшик жапкан эмеспиз, бирок ошол эле учурда өз укуктарыбыздан эч качан баш тарткан эмеспиз», - деди.
Катар аркылуу жеткирилген жети шарт
Катар аркылуу Вашингтонго жеткирилген Ирандын сунушунда шарттар кабыл алынса, кысык жети күндүн ичинде каттамдар үчүн кайра ачылат деп каралган. Тегерандын талаптарына Ливандагы жаңжалды жана Йемендеги душмандык аракеттерди токтотуу, тоңдурулган Иран активдерин бошотуу, Ирандын мунайына салынган санкцияларды алып салуу жана АКШнын деңиз блокадасын токтотуу кирет.
Бирок, АКШнын президенти Трамп ишемби күнү келишимге ачык болгону менен, ок атышууну токтотуу сунушун четке какканын билдирди. Трамп: «Алар чоң жоготууларга учурап жаткандыктан, кысыкты дароо ачуу боюнча келишим түзгүсү келет. Алар келишимге жетишүүнү каалашат жана мен муну түшүнөм. Мен ошондой эле келишим түзгөндү жакшы көрөм», - деди.
Ирандын тышкы иштер министри Аракчи Трамптын алгачкы жообун көргөнүн, бирок ортомчулар аркылуу расмий билдирүү күтүп жатканын айтып, «Биз ортомчулардын бизге так позициясын билдиришин күтүп жатабыз жана биз ошого жараша чечим кабыл алабыз. Тандоо эми АКШда. Иран кысымды, коркутууну же коркутууну кабыл албайт», - деп кошумчалады.
Ирандын Революциялык гвардия корпусунун өкүлү Хоссейн Мухиби Tasnim маалымат агенттигине берген билдирүүсүндө Тегерандын бекем позициясын баса белгилеп: «Ирандын жети шарты аткарылмайынча, биз АКШны жазалоону токтотпойбуз», - деди.
Ирандын президенти Масуд Пезешкиан Нью-Йоркто БУУнун баш катчысы Антониу Гутерриш менен болгон жолугушууда: «Иран сүйлөшүү столунан кеткен жок, бирок мурунку тажрыйбаларды эске алганда, ал мындан ары АКШга ишенбейт», - деп билдирди.
Ок атышууну токтотуунун бузулушу жана чыңалуунун күчөшү
Дүйнөлүк энергетика менен камсыздоо үчүн маанилүү болгон Ормуз кысыгы Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы чыр-чатактын чордонуна айланды, ал болжол менен жети ай мурун Иранга кол салуулардан башталган. Июнь айында тараптар согушту токтотуу, кысыкты ачуу жана өзөктүк программа боюнча сүйлөшүүлөрдү баштоо боюнча өз ара түшүнүшүү меморандумуна кол коюшкан, бирок Иран бекитилген маршруттарынан четтеп кетти деп ырастаган коммерциялык кемелерге ок чыгаргандан кийин келишим тез эле бузулган.
Иран коопсуздук жана эгемендүүлүк себептерине таянып, кемелер кысыктан өтүүдөн мурун уруксат алышы керек деп талап кылууда. Талаптарга баш ийбеген кемелер бутага алынса да, АКШ жооп катары Ирандын жээк аймактарын бомбалоону улантууда.
Сауд Арабиясынын жана Орусиянын БУУдагы билдирүүлөрү
БУУнун Башкы Ассамблеясында сүйлөгөн сөзүндө Сауд Арабиясынын тышкы иштер министри Фейсал бин Фархан Аль Сауд эл аралык коомчулук Ормуз кысыгын жана Баб-эль-Мандебди ачык кармоо боюнча өз милдетин аткара албай калганын билдирди. Аль Сауд: «Сауд Арабиясы бул маанилүү өтмөктөрдү кайсы бир тараптын кысым көрсөтүү, коркутуу же мамлекеттердин кызыкчылыктарына зыян келтирүү куралы катары колдонуусун четке кагат», - деди.
Орусиянын тышкы иштер министри Сергей Лавров Москва аймакты турукташтырууга салым кошууга даяр экенин билдирип, «Орусия башка жооптуу мамлекеттер менен биргеликте бул стратегиялык жактан маанилүү аймакты турукташтырууга конструктивдүү салым кошууга даяр», - деди.
