Түркия Улуу Улуттук Жыйынынын төрагасы Нуман Куртулмуш Финляндияда маанилүү конференцияга катышты
Түркия Улуу Улуттук Жыйынынын (TBMM) төрагасы Нуман Куртулмуш Финляндия парламентинин (Эдускунта) төрагасы Юсси Халла-Ахо менен биргеликте уюштурган «Өзгөрүп жаткан дүйнөдө Түркия: өнөктөш, тең салмактоочу, стратегиялык актёр» аттуу конференцияда маанилүү билдирүүлөрдү жасады. Куртулмуш Финляндияга расмий сапарынын соңунда эки өлкөнүн ортосундагы байланыштарды бекемдөөгө арналган жолугушуулар натыйжалуу өткөнүн белгиледи. Ал бул сапардын Түркия-Финляндия мамилелерине оң салым кошооруна үмүттөнгөнүн айтты.
Куртулмуш: «Дүйнө тарыхы бурулуш чекитинде»
Куртулмуш дүйнө жүзүндөгү көйгөйлөрдүн миграция кризисинен глобалдык ысууга чейин кеңири аймакты камтый турганын баса белгиледи. Бул шартта Түркия менен Финляндиянын чатактарды чечүү жана сүйлөшүү боюнча орток принципти кармаган мамилелери маанилүү экенин белгиледи. 2023-жылы Финляндиянын НАТОго мүчөлүгү менен Түркия-Финляндия мамилелеринде жаңы өнөктөштүк негиздери пайда болгонун белгилеп, 2024-жылы дипломатиялык мамилелердин 100 жылдыгы белгиленери эки өлкөнү дагы жакындаштырууга салым кошооруна үмүттөнгөнүн айтты.
Глобалдык коопсуздук маселелери жана Бириккен Улуттар Уюмунун ролу
Куртулмуш бүгүнкү чатактардын жана чыңалуулардын көбөйүшүнө көңүл бурууга чакырып, Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) бул маселелерди чечүүдө жетишсиз экенин сынга алды. Ал:«БУУ Нью-Йоркто бир кеңсе, бир кофе дүкөнүнө айланып калды»,-деди жана эл аралык системанын айрым окуялардын алдын алуу жагынан натыйжалуу иштей албай жатканын белгиледи. Орусиянын Украинага басып кириши жана Израилдин Газадагы чабуулдары сыяктуу жагдайлар эл аралык системанын чамасыздыгын ачык көрсөтүп жатканын атап өттү.
NATO жана Европанын коопсуздугу тууралуу баа
Куртулмуш Европанын коопсуздук жагынан алсыздап жатканы ачык көрүнүп жатканын айтып, НАТО жаңы коопсуздук концепцияларын иштеп чыгышы керектигин билдирди. Финляндия менен Швециянын НАТОго кошулуусу альянсты бекемдегенин белгилеп, Түркияда өткөрүлө турган НАТО саммитинде жаңы перспективалар талкууланат деп үмүттөнө турганын кошумчалады.
Түркия–ЕБ мамилелери жана стратегиялык өнөктөштүк басымы
Куртулмуш Түркиянын Европа Биримдиги (ЕБ) менен болгон мамилелерин стратегикалык байланыш катары караарын жана толук мүчөлүк максатынан баш тартпаганын билдирди. Бирок, Түркияга карата алдын ала терс жана дискриминациялык саясаттар улантылып жатканына көңүл бурду. Түркия аймакта маанилүү күч экенин жана Европанын келечеги үчүн баалуу салым бере ала турганын белгиледи.
Кавказдагы учурлар жана Түркиянын ролу
Куртулмуш Азербайжан менен Армениянын ортосундагы талаш-тартыштар жакынкы убакта чечүү процессине кире баштаганын айтып, Түркиянын бул өнөктөштүктөгү ортомчулук ролун белгиледи. «Азербайжан менен Армения белгилүү бир келишим багытына кирип жатышат» деди ал жана бул көрүнүш аймактагы чыңалууларды төмөндөтүүгө салым кошоруна үмүттөнгөнүн белгиледи.
Терроризм менен күрөш жана ички саясат
Куртулмуш Түркия терроризмге каршы күрөштү чечкиндүү улантып жатканына токтолду жана терроризмсиз Түркия максатына жетүү үчүн иштин жүрүп жатканын белгиледи. ТУУЖда түзүлгөн Улуттук Биримдик, Бир туугандык жана Демократия комиссиясынын (Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu) ишмердигине да токтолуп, Түркия демократиялык стандарттарды жогорулатуу боюнча аракеттерди улантып жатканын баса белгиледи.
Жаңы доордо көп уюлдуулук жана Түркиянын стратегиялык маңызы
Куртулмуш дүйнө жаңы бир доорго кирип, көп уюлдуулук басымдуу болорун айтты. Түркия өзүнүн геостратегиялык орду жана күчтүү экономикасы менен бул жаңы доордо маанилүү актёр болорун белгиледи. Ал Түркия тынчтык мүдөөсү менен дүйнөдөгү душманчылыктарды азайтууга жана достук мамилелерди бекемдөөгө умтулуп жатканын баса белгиледи.
