Түркия-Кыргызстан Биргелешкен стратегиялык пландоо тобунун (БСПТ) 7-жыйыны эртең борбор калаа Анкарада өтөт, ага тышкы иштер министри Хакан Фидан жана Кыргызстандын тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев төрагалык кылат.
Фидан кесиптеши менен жекеме-жеке жана делегациялар деңгээлиндеги жолугушууларында эки өлкөнүн ортосундагы саясий мамилелердеги жетишилген деңгээлге жана жогорку деңгээлдеги сапарлар менен байланыштарга канааттануусун билдирип, ошондой эле келечекте пландаштырылган жогорку деңгээлдеги сапарларга жана саммиттерге даярдык көрүү боюнча пикир алмашат деп күтүлүүдө.
Фидан айрыкча соода, экономика, инвестиция, энергетика, транспорт, коргоо өнөр жайы, билим берүү жана гуманитардык жана маданий тармактарда андан ары өнүктүрүү үчүн жасалышы мүмкүн болгон кадамдар боюнча кызматташууга өз бааларын берет деп күтүлүүдө. Ошондой эле, ал соода көлөмүн 5 миллиард долларга жеткирүү максатына жетүү үчүн жүргүзүлө турган иштерди айтып, көп тараптуу платформаларда, айрыкча Түрк Мамлекеттер Уюмунда (ТМУ) кызматташууну бекемдөөнүн маанилүүлүгүн баса белгилейт деп күтүлүүдө.
Жолугушууларда Фидан байланышты жана логистикалык инфраструктураны, айрыкча Каспий транзиттик Чыгыш-Батыш ортоңку коридору аркылуу чыңдоонун маанилүүлүгүн дагы бир жолу баса белгилеп, аймактык жана эл аралык маселелерди чечүүнүн алкагында Украина, Иран жана Палестина маселеси сыяктуу учурдагы окуялар боюнча пикир алмашат деп күтүлүүдө.
Жолугушуунун аягында Биргелешкен стратегиялык пландоо тобунун (БСПТ) жыйынынын биргелешкен декларациясы кабыл алынат жана тышкы иштер министрликтеринин ортосунда 2026-2027-жылдарга карата кызматташуу программасына кол коюлат.
Түркия 1991-жылдын 16-декабрында Кыргызстандын көз карандысыздыгын биринчи болуп тааныган, ал эми дипломатиялык мамилелер 1992-жылдын 29-январында түзүлгөн.
Бул күнү Бишкекте жана Анкарада элчиликтер өз ара ачылып, Түркия Бишкекте элчилик ачкан биринчи өлкө болгон.
Эки тараптуу деңгээлде Жогорку деңгээлдеги стратегиялык кызматташтык кеңеши (ЖСКК), Биргелешкен стратегиялык пландоо тобу (БСПТ), Биргелешкен экономикалык комиссия (БЭК) жана саясий консультация механизмдери натыйжалуу жана үзгүлтүксүз иштеп жатат.
Эң башкы механизм болгон ЖСКК 2011-жылы түзүлгөн жана анын акыркы жыйыны 2024-жылдын 5-ноябрында Бишкекте президент Режеп Таййип Эрдоган жана кыргыз президенти Садыр Жапаровдун төрагалыгы астында өткөн.
Түркия Кыргызстандын 7-ири соода өнөктөшү болуп саналат. 2025-жылы биргелешкен соода көлөмү мурунку жылга салыштырмалуу 6,3% га өсүп, 1 миллиард 645 миллион долларга жеткен.
1995-жылдан 2025-жылга чейин Түркиянын Кыргызстанга түз инвестициялары 1,6 миллиард долларга жетип, Түркияны Кытай менен Орусиядан кийинки инвестициялардын көлөмү боюнча үчүнчү орунга койгон.
Түркиянын Кыргызстанга инвестициялары негизинен тоо-кен, энергетика, финансылык ортомчулук жана камсыздандыруу, ошондой эле кайра иштетүү өнөр жайына багытталган.
Кыргызстанда тоо-кен, каржы, туризм жана курулуш сыяктуу ар кандай тармактарда болжол менен 350 түрк компаниясы иштейт.
Ошондой эле, Кыргызстан менен билим берүү жаатында кеңири кызматташуу жүрүп жатат. Кыргыз-Түрк «Манас» университети 1995-жылы негизделип, 1997-1998-окуу жылында иштей баштаган.
Андан тышкары, Кыргызстандагы Улуттук билим берүү министрлигине караштуу 3 мектеп, Түрк тили боюнча билим берүү борбору, Түрк Маариф фондунун (TMV) Бишкек билим берүү комплекси жана Ош университетинин теология факультети, Ош имам хатип орто мектеби жана Баткен имам хатип орто мектеби бар, алардын баары Түркиянын диний иштер фонду тарабынан колдоого алынган.
1992-жылдан бери 4676 кыргыз жараны Түркияда окуу үчүн стипендия алышкан.
