Казакстан Түрк мамлекеттери уюмуна (ТМУ) мүчө өлкөлөрдүн ичинен Түркия эң көп экспорт жасаган мамлекет катары өзгөчөлөнүүдө.
Президент Режеп Таййип Эрдогандын май айында Казакстанга жасаган сапарында эки өлкөнүн ортосунда 13 келишимге кол коюлган. Бул келишимдердин алкагында соода, инвестиция, транспорт, энергетика, каржы жана коргонуу өнөр жайы тармактарында бир катар кадамдарды ишке ашыруу каралган.
Түркияга расмий сапар менен келген Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев түрк ишкерлерине өз ишмердүүлүгүн жүргүзүү үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүүгө даяр экенин билдирди.
Токаев менен Эрдогандын жолугушуусунда Түркия менен Казакстандын экономикалык жана соода байланыштарын өнүктүрүүгө багытталган кадамдар талкууланды. Бул жолугушуулар жана кызматташтык боюнча сүйлөшүүлөр эки өлкөнүн карым-катнаштарын бекемдеп, соода көлөмүн мындан ары көбөйтүүгө өбөлгө түзөрү күтүлүүдө.
Казакстанга экспорт беш жылда дээрлик 2,5 эсеге өстү
Түркиянын Казакстанга экспорту 2021-жылы 1,3 миллиард долларды түзсө, 2022-жылы 1,6 миллиард долларга жеткен. 2023-жылы экспорттун көлөмү өсүп, 3 миллиард долларды түзгөн.
Түркиянын Казакстанга экспорту 2024-жылы 3,3 миллиард долларды, ал эми 2025-жылы 3,2 миллиард долларды түзгөн. Натыйжада 2021–2025-жылдары экспорт дээрлик 2,5 эсеге өскөн.
Быйылкы жылдын алгачкы тогуз айында экспорттун көлөмү 2,3 миллиард долларга жетти.
Тышкы соода жүгүртүүсү рекорддук деңгээлге жетти
Жогорку деңгээлдеги жолугушуулардын таасири менен Түркия менен Казакстандын ортосундагы тышкы соода жүгүртүүсү өстү.
2021-жылы эки өлкөнүн тышкы соода жүгүртүүсү 2,9 миллиард долларды түзсө, 2022-жылы 5,1 миллиард долларга жеткен. Бул көрсөткүч 2023-жылы 6,5 миллиард долларды, 2024-жылы 6,7 миллиард долларды түзгөн.
Өткөн жылы тышкы соода жүгүртүүсү 2024-жылга салыштырмалуу 17,2 пайызга өсүп, рекорддук 7,9 миллиард долларга жетти. Келечекте эки өлкөнүн соода жүгүртүүсүн 15 миллиард долларга жеткирүү максаты коюлду.
Быйылкы жылдын алгачкы тогуз айында эки өлкөнүн тышкы соода жүгүртүүсү 6,8 миллиард долларды түздү.
Түрк курулуш компаниялары эң көп иш жүргүзгөн алтынчы өлкө
1972-жылдан 2026-жылдын сентябрына чейинки мезгилде түрк курулуш компаниялары эң көп долбоор ишке ашырган өлкөлөрдүн тизмесинде Казакстан алтынчы орунду алды.
Бул мезгилде түрк подрядчылары Казакстанда жалпы наркы 30 миллиард 312,4 миллион долларды түзгөн 550 долбоорду ишке ашырышкан. Бул сумма түрк компаниялары аткарган долбоорлордун жалпы наркынын 5,3 пайызын түзөт.
Быйылкы жылдын алгачкы тогуз айында түрк курулуш компаниялары Казакстанда 227,3 миллион долларлык иштерди аткарышты.
Түрк ишкерлеринин Казакстандагы инвестицияларынын көлөмү болжол менен 6 миллиард долларды түзсө, Казакстандан Түркияга салынган инвестициялар 2,5 миллиард долларга жетти.
