Түркиянын тышкы иштер министри Хакан Фидан Брюсселде (Бельгия) Европа Биримдигинин (ЕБ) Тышкы иштер кеңешинин алкагында өткөн Региондор аралык коопсуздук жана байланыш боюнча экинчи министрлер жыйынынан кийин билдирүү жасады.
Жыйындын темасы жана жыйынтыктары жагынан маанисин баса белгилеген Фидан байланыш стратегияларын иштеп чыгуунун гана эмес, аларды ишке ашыруу үчүн конкреттүү кадамдарды жасоонун да маанисин белгиледи.
Фидан ЕБ мүчөлөрү жана Кавказ жана Борбордук Азия өлкөлөрү менен жолугушуп, бул аймактарда жана андан тышкары жерлерде байланышты кантип ишке ашырууга болорун, ошондой эле соода, энергетика жана маалыматтарды берүүнү кантип натыйжалуу жана үзгүлтүксүз абалга алып келүүгө болорун талкуулашканын билдирди.
Ормуз кысыгы, Баб эль-Мандеб кысыгындагы жана Кара деңиздеги согуштар жана кризистер жараткан тоскоолдуктардан сабак алып жана өз ара байланыштарды кантип жакшыртууга болорун талкуулашкандарын айткан Фидан Түркиянын Европа, Кара деңиз, Кавказ жана Борбордук Азия үчүн Ортоңку коридор жолу боюнча негизги жайгашкан жер катары айырмаланып тураарын баса белгиледи.
Фидан: «Түркиянын бул жердеги борбордук ролу, албетте, баары тарабынан жогору баа берилүүдө. Биз бул ролго жараша жоопкерчиликти алышыбыз керек, чечимдерди сунуштоо жана жол көрсөтүү менен. Бүгүн биз дал ушуну жасадык; бул жолугушуу ушул максатта өз убагында болду», - деди.
Жыйындын алкагында Украина, Германия, Литва, Дания, Болгария, Румыния жана Молдованын расмий өкүлдөрү менен болгон жолугушуулары тууралуу маалымат берген Фидан: «Учурда биз Кара деңиз аймагында бир катар жолугушууларды өткөрүп жатабыз. Тактап айтканда, биз дан эгиндерин дүйнөлүк рынокторго кантип чыгаруунун жолдорун изилдеп жатабыз. Биз украин жана орус тараптары менен сүйлөшүүлөрдү өткөрүүдөбүз. Ошондой эле, бул маселени европалык өнөктөштөрүбүз жана украин кесиптештерибиз менен талкууладык», - деди.
Россия менен Украинанын ортосундагы сүйлөшүүлөр
Фидан ошондой эле Бириккен Араб Эмираттарында (БАЭ) Россия, АКШ жана Украинанын ортосунда Россия-Украина согушун токтотууга багытталган сүйлөшүүлөрдөн кийин жетишилген ийгиликтер тууралуу суроого жооп берди.
Түркия ушул сыяктуу форматтарды бир нече жолу өткөрүп, тараптар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөнүн эске салган Фидан: "Маселенин өзөгү али чечиле элек экенин көрүп турабыз. Эң биринчи кезекте, бул тууралуу тиешелүү коомчулукка маалымат берүүнү өз милдетим деп эсептейм", - деди.
Фидан Россия Донбасстын калган бөлүгүн да талап кылып, аны өзүнүн чек араларынын курамында карап жатканын, ал эми Украина өзүнүн аймагы деп эсептеген бул жерлерди берүүгө макул эместигин белгиледи. Анын айтымында, дал ушул пикир келишпестик согуштун уланышына себеп болууда.
Фидан: «Россиянын эсептөөсү боюнча, калган аймактын үлүшү 11–12 пайызды, ал эми Украинанын көз карашы боюнча 18 пайызды түзөт. Учурда дал ушул аймактан тышкаркы маселелер талкууланып жатат», — деди. Ал тынчтык келишимине жетишилген учурда Россия менен Украинанын ортосундагы байланыш линиясы кайсы жерден өтөрүн так аныктоо маанилүү экенин белгилеп, бул маселедеги эң негизги түйүн Донбасс маселеси экенин баса белгиледи.
Фидан сөзүн төмөнкүчө улантты: «Тараптар акыркы убактарга чейин бул маселе боюнча өз позицияларын ачык билдиришкен эмес. Белгилүү бир ниеттерин билдирип, “мындай болушу керек, тигиндей болушу керек” деген пикирлерди айтышчу. Бирок эми бул маселелерди акырындык менен конкреттүү түрдө талкуулоого убакыт келди. Россия менен Европанын ортосундагы кагылышууну негизги орунга коюп, аны токтотууну максат кылган Европанын жаңы коопсуздук архитектурасы кандай болот?»
Фидан президент Режеп Таййип Эрдогандын бул маселелер боюнча көп жылдардан бери тараптар менен тыгыз байланышта болуп келгенин жана Түркиянын өз сунуштарын ортого салганын баса белгиледи.
Кара деңиздеги кеме каттамдарынын коопсуздугу
Бул процесстер менен катар Кара деңиздеги кеме каттамдарынын коопсуздугун кантип камсыз кылуу маанилүү маселе экенине көңүл бурган Фидан жакыр өлкөлөр муктаж болгон буудайды дүйнөлүк рынокторго кантип чыгаруу маселесинин үстүндө иштеп жатышканын жана бул боюнча бир катар сунуштарды киргизишкенин айтты.




















